Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
ते पुत्रानब्रुवन्प्रीता लब्धसंज्ञा दिवौकसः / यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः
Transliteration
te putrānabruvanprītā labdhasaṃjñā divaukasaḥ / yūyaṃ vai pitaro 'smākaṃ yairvayaṃ pratibodhitāḥ
Translation
दिवौकस देवांना संज्ञा प्राप्त होऊन ते आनंदाने पुत्रांना म्हणाले—तुम्हीच आमचे पितर आहात; तुमच्यामुळेच आम्ही जागृत झालो।
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; सर्वनाम
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
अब्रुवन्said/spoke
अब्रुवन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
प्रीताःpleased
प्रीताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्री)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; भूतकृदन्त (past participle)
लब्धसंज्ञाःhaving regained awareness
लब्धसंज्ञाः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootलब्ध (कृदन्त; √लभ्) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: ‘लब्धा संज्ञा येषाम्’ (having regained consciousness/recognition)
दिवौकसःthe gods (heaven-dwellers)
दिवौकसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘दिवि ओकः यस्य’ इति समासः; देवाः (heaven-dwellers)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
Sambodhyam/Pratipādya (सम्बोध्य/प्रत्यय)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/बल-प्रदर्शक)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
पितरःfathers/ancestors
पितरः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्; सर्वनाम
यैःby whom
यैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) बहुवचनम्; सम्बन्ध-प्रश्न/यत्-प्रत्यय
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम
प्रतिबोधिताःawakened/instructed
प्रतिबोधिताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिबोधित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बुध्, caus./pass.)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मणि भूतकृदन्त (past passive participle)