Shloka 16
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
देवान्सृजत ब्रह्मा मां यक्ष्यन्तीति च प्रभुः / तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः
Transliteration
devānsṛjata brahmā māṃ yakṣyantīti ca prabhuḥ / tamutsṛjya tadātmānamayajaṃste phalārthinaḥ
Translation
ब्रह्म्याने देवांची सृष्टी केली आणि प्रभू म्हणाला—‘हे मला यज्ञ करतील’; पण फलाची इच्छा धरून त्यांनी त्या आत्मस्वरूप प्रभूला सोडून दुसऱ्याचे यजन केले।
Word by Word
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Bahuvacana (बहुवचन)
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (सृज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama (प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
yakṣyantithey will sacrifice (to)
yakṣyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyaj (यज् धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future) / future sense, Prathama (प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
itithus
iti:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रभु प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); apposition to ‘brahmā’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
utsṛjyahaving abandoned
utsṛjya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud-sṛj (उत्+सृज् धातु)
FormKtvā-anta absolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having abandoned/released’
tad-ātmānamhis own self
tad-ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad + ātman (तद् + आत्मन् प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘his own self’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
ayajanthey sacrificed
ayajan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyaj (यज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama (प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
phala-arthinaḥseeking results
phala-arthinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootphala + arthin (फल + अर्थिन् प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘desiring fruit’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन); qualifying ‘te’