Shloka 36
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः
Transliteration
kevalaśca tatastasya bandhumānvegavāṃstataḥ / budhastasyā bhavadyasyā tṛṇabindurmahīpatiḥ
Translation
त्यानंतर त्याचा पुत्र केवल; मग बंधुमान आणि मग वेगवान. त्याचा पुत्र बुध झाला; ज्याचा पुत्र पृथ्वीपति तृणबिंदु होता.
Word by Word
केवलःKevala
केवलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण
चand
च:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ततःthen/from him
ततः:
अपादानार्थ-सम्बन्ध (Ablatival relation)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
बन्धुमान्Bandhumān
बन्धुमान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबन्धुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
वेगवान्swift/impetuous
वेगवान्:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (बन्धुमान्)
ततःthen/from him
ततः:
अपादानार्थ-सम्बन्ध (Ablatival relation)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त
बुधःBudha
बुधः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अभवत्was/became
अभवत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
यस्याःof whom
यस्याः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (सम्बन्धे)
तृणबिन्दुःTṛṇabindu
तृणबिन्दुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतृण + बिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (तृणवत् बिन्दुः/तृणबिन्दु-नाम)
महीपतिःking (lord of the earth)
महीपतिः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीपतेः = पृथिव्याः पतिः)