Shloka 60
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
अवश्यभाव्यमर्थं तं श्रुत्वा दैतेयदानवाः / सहसा शंसमानास्ते जयं काव्येन भाषितम्
Transliteration
avaśyabhāvyamarthaṃ taṃ śrutvā daiteyadānavāḥ / sahasā śaṃsamānāste jayaṃ kāvyena bhāṣitam
Translation
अवश्य घडणारा तो अर्थ ऐकून दैत्य-दानव, काव्याने उच्चारलेल्या ‘जय’चा तत्क्षणी गौरव करू लागले.
Word by Word
avaśya-bhāvyaminevitable
avaśya-bhāvyam:
Karma (कर्म/object)
TypeAdjective
Rootavaśya (अव्यय/प्रातिपदिक) + bhāvya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘अवश्यं भव्यम्’ = inevitable); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (अर्थम्)
arthammatter/meaning
artham:
Karma (कर्म/object heard)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
tamthat
tam:
Karma (कर्म/determiner)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
daiteya-dānavāḥDaityas and Dānavas
daiteya-dānavāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdaiteya (प्रातिपदिक) + dānava (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (समाहार/इतरेतर: Daityas and Dānavas); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
sahasāsuddenly
sahasā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formप्रकार/कालवाचक-अव्यय (suddenly/at once)
śaṃsamānāḥpraising/uttering
śaṃsamānāḥ:
Karta (कर्ता/subject-participle)
TypeVerb
Root√śaṃs (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त (present middle participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘स्तुवन्तः/प्रशंसन्तः’
tethey
te:
Karta (कर्ता/they)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
jayamvictory
jayam:
Karma (कर्म/object of praising)
TypeNoun
Rootjaya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
kāvyenaby Kāvya (Śukra)
kāvyena:
Karana (करण/by Kāvya)
TypeNoun
Rootkāvya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘काव्य’ = शुक्राचार्य
bhāṣitamspoken
bhāṣitam:
Karma (कर्म/that which was spoken)
TypeAdjective
Root√bhāṣ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2nd/1st), एकवचन; ‘उक्तम्’ (said)