Shloka 55
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् / तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति
Transliteration
devarājyaṃ balerbhāvyamiti māmīśvaro 'bravīt / tasmādadṛśyo bhūtānāṃ kālākāṅkṣī sa tiṣṭhati
Translation
ईश्वर मला म्हणाला—‘बलीचे देवराज्य होणे आवश्यक आहे.’ म्हणून तो भूतांना अदृश्य राहून काळाची वाट पाहत स्थित आहे.
Word by Word
देवराज्यम्kingdom of the gods
देवराज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: 'of the gods' + 'kingdom'
बलेःof Bali
बलेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
भाव्यम्destined/ought to be
भाव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभू (धातु) + यत् (कृत्) → भाव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormKridanta (भाव्यत्/यत्) expressing necessity/futurity; Neuter, Nominative/Accusative, Singular; predicative with देवराज्यम्: 'is to be/shall be'
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (उद्धरण)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), Parasmaipada; 3rd Person, Singular
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; 'therefore'
अदृश्यःinvisible
अदृश्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + दृश्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; negative adjective
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
कालाकाङ्क्षीawaiting the (right) time
कालाकाङ्क्षी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + आकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुष: 'time' + 'desiring/awaiting'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तिष्ठतिstands, remains
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), Parasmaipada; 3rd Person, Singular