Shloka 61
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
एतदाश्चर्यमाख्यातं कथ्यतां वै सुखावहम् / प्रख्यातबलवीर्यस्य प्रादुर्भावन्महात्मनः / कर्मणाश्चर्यभूतस्य विष्णोः सत्त्वमिहोच्यते
Transliteration
etadāścaryamākhyātaṃ kathyatāṃ vai sukhāvaham / prakhyātabalavīryasya prādurbhāvanmahātmanaḥ / karmaṇāścaryabhūtasya viṣṇoḥ sattvamihocyate
Translation
ही आश्चर्यकथा सांगावी, जी निश्चयच सुखदायी आहे. प्रसिद्ध बल-वीर्य असलेल्या महात्म्याच्या प्रादुर्भावाचे, आणि कर्माने अद्भुत असलेल्या विष्णूच्या सत्त्वाचे येथे वर्णन केले जाते.
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म) (कथ्यताम्)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आश्चर्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
आश्चर्यम्wonder
आश्चर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण
आख्यातम्has been told/declared
आख्यातम्:
Karma (कर्म) (अस्ति-लुप्त)
TypeVerb
Rootआ-√ख्या (धातु)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘आख्यातम्/उक्तम्’
कथ्यताम्let (it) be told
कथ्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन; ‘let it be told’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक निपात (emphasis)
सुखावहम्bringing happiness
सुखावहम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सुखं आवहति इति), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एतदाश्चर्यम्)
प्रख्यातrenowned
प्रख्यात:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-√ख्या (धातु)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), ‘प्रसिद्ध’ अर्थे; समासाङ्गत्वेन
बलstrength
बल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (component)
वीर्यस्यof (his) strength and valor
वीर्यस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘बल-वीर्य’ इति द्वन्द्वसमासस्य (बलं च वीर्यं च) षष्ठी एकवचन; समस्तपदम्: प्रख्यात-बल-वीर्यस्य
प्रादुर्भावम्manifestation/appearance
प्रादुर्भावम्:
Karma (कर्म) (उच्यते/कथ्यते इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootप्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (महान् आत्मा यस्य), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विष्णोः विशेषणम्
कर्मणाby (his) deed(s)
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
आश्चर्यभूतस्यof the one who has become wondrous
आश्चर्यभूतस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआश्चर्य + भूत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आश्चर्यं भूतो यः), ‘भूत’ = √भू क्त-प्रत्ययान्त (PPP) विशेषण; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विष्णोः विशेषणम्
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
सत्त्वम्true nature/essence
सत्त्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (उच्यते)
इहhere
इह:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
उच्यतेis stated/said
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन