Shloka 53
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
अपानः पश्चिमं कायमु दानो ऽर्द्धं शरीरिणः / व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
Transliteration
apānaḥ paścimaṃ kāyamu dāno 'rddhaṃ śarīriṇaḥ / vyāno vyānīyate yena samānaḥ sarvasaṃdhiṣu
Translation
अपान देहाच्या पश्चिम भागात असतो; उदान देहधारीच्या अर्धभागात; व्यान ज्याच्या द्वारा सर्वत्र पसरून चालविला जातो; आणि समान सर्व संधींमध्ये स्थित असतो.
Word by Word
अपानःapāna (vital air)
अपानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पश्चिमम्the posterior/lower (part)
पश्चिमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)
कायम्body
कायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उदानःudāna (vital air)
उदानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउदान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शरीरिणःof the embodied being
शरीरिणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशरीरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
व्यानःvyāna (vital air)
व्यानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यानīयतेis carried/distributed
व्यानīयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
समानःsamāna (vital air)
समानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वसंधिषुin all the joints/contacts
सर्वसंधिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (all + joints)