Shloka 63
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
हते पितरि दुःखार्त्ता सत्यभामा यशस्विनी / प्रययौ रथमारुह्य नगरं वारणावतम्
Transliteration
hate pitari duḥkhārttā satyabhāmā yaśasvinī / prayayau rathamāruhya nagaraṃ vāraṇāvatam
Translation
पिता मारला गेल्यावर दुःखाने व्याकुळ झालेली यशस्विनी सत्यभामा रथात बसून वारणावत नगराकडे निघाली।
Word by Word
हतेwhen (he was) slain
हते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute member)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन (singular); ‘पितरि’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पितरि(her) father
पितरि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन (singular); सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)
दुःखार्त्ताafflicted with grief
दुःखार्त्ता:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुःखेन आर्त्ता), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular); ‘सत्यभामा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सत्यभामाSatyabhama
सत्यभामा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत्यभामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular)
यशस्विनीrenowned
यशस्विनी:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular); ‘सत्यभामा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
प्रययौdeparted/went forth
प्रययौ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (parasmaipada)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund/absolutive, ‘having mounted’)
नगरम्city
नगरम्:
कर्म (Karma/Object; destination as object of motion)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
वारणावतम्Vāraṇāvata (name of the city)
वारणावतम्:
कर्म (Karma/Object; destination)
TypeNoun
Rootवारणावत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular); ‘नगरम्’ इति विशेषण/विशेष्यभावे (apposition)