Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 139
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
केशिनी च महाभागा भगिन्यः सप्त याः स्मृताः / ताभ्यो लोकनिकायस्य हन्तारो युद्धदुर्मदाः
Transliteration
keśinī ca mahābhāgā bhaginyaḥ sapta yāḥ smṛtāḥ / tābhyo lokanikāyasya hantāro yuddhadurmadāḥ
Translation
केशिनी ही महाभागा—अशा सात भगिनी स्मरणात आहेत; त्यांच्यापासून लोकसमूहाचे संहारक, युद्धात उन्मत्त, उत्पन्न झाले।
Word by Word
केशिनीKeśinī
केशिनी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकेशिनी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग — proper name
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महाभागाvery fortunate/noble
महाभागा:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहā (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive) ‘महान् भागः यस्याः’; प्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग — qualifying Keśinī
भगिन्यःsisters
भगिन्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभगिनी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), प्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग — agreeing with भगिन्यः
याःwho
याः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग — relative pronoun ‘who’
स्मृताःare remembered (as)
स्मृताः:
क्रिया (Predicate; passive)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), प्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग — ‘are remembered/called’
ताभ्यःfrom them
ताभ्यः:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग — ‘from them’
लोक-निकायस्यof the multitude of worlds/people
लोक-निकायस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + निकाय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘लोकानां निकायः’; षष्ठी, एकवचन, पुल्लिङ्ग
हन्तारःslayers
हन्तारः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहन्तृ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — agent noun ‘slayers’
युद्ध-दुर्मदाःmad with battle
युद्ध-दुर्मदाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (locative/associative sense) ‘युद्धे दुर्मदाः/युद्धेन दुर्मदाः’; प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — qualifying हन्तारः