Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 136
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
अश्वश्चाकंपनश्चैव दुर्मुखश्च निशाचरः / इत्येते राक्षसवारा विक्रान्ता गणरूपिमः
Transliteration
aśvaścākaṃpanaścaiva durmukhaśca niśācaraḥ / ityete rākṣasavārā vikrāntā gaṇarūpimaḥ
Translation
अश्व, अकंपन आणि दुर्मुख हे निशाचर—हे सर्व राक्षसवीर, पराक्रमी व गणरूप होते।
Word by Word
अश्वःAśva (name)
अश्वः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (proper name)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अकम्पनःAkampana (name; unshaking)
अकम्पनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअ (नञ्-उपसर्ग) + कम्पन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समासार्थ (unshaking; proper name)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed; also
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
दुर्-मुखःDurmukha (name; evil-faced)
दुर्-मुखः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (evil-faced; proper name)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
निशा-चरःNiśācara (name)
निशा-चरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (night-roamer)
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/निपात (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-निर्देशक (quotative particle)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative pronoun)
राक्षस-वाराःthe best of rākṣasas
राक्षस-वाराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (राक्षसानां वाराः = best among rākṣasas)
विक्रान्ताःvaliant; mighty
विक्रान्ताः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘एते’)
गण-रूपिणःhaving the form of a host
गण-रूपिणः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootगण (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (गणरूपिणः = having the form of a troop/host)