Shloka 35
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
ज्यामारोप्य दृढे चापे सायकैः पञ्चभिः शतैः / लङ्केशं मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात्
Transliteration
jyāmāropya dṛḍhe cāpe sāyakaiḥ pañcabhiḥ śataiḥ / laṅkeśaṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt
Translation
दृढ धनुष्याला प्रत्यंचा चढवून, पाचशे बाणांनी; लंकेशाला मोहात पाडून, बलपूर्वक सैन्यासह रावणाला स्तब्ध केले.
Word by Word
ज्याम्bowstring
ज्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आरोप्यhaving strung (placed)
आरोप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआरोप्य (कृदन्त; √रुह्/√रूप्? causative √रुह् with ā-; conventional √रुह् ‘to mount’, āropayati)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having strung/placed’
दृढेon the firm/strong
दृढे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; qualifies ‘चापे’
चापेon the bow
चापे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; numeral qualifying ‘शतैः’
शतैःhundreds
शतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; with numeral: ‘by five hundreds’
लङ्केशम्the lord of Lanka
लङ्केशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलङ्केश (प्रातिपदिक; लङ्का+ईश)
Formसमास: तत्पुरुष (षष्ठी: ‘lord of Laṅkā’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मोहयित्वाhaving deluded, having bewildered
मोहयित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootमोहयित्वा (कृदन्त; √मुह् धातु, णिच्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle; emphasis/contrast)
सबलम्with his army, accompanied by forces
सबलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसबल (प्रातिपदिक; स+बल)
Formसमास: कर्मधारय (‘with forces/strength’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; qualifies ‘रावणम्’
रावणम्Ravana
रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
बलात्forcibly, by strength
बलात्:
Hetu/Upaya (हेतु/उपाय)
TypeIndeclinable
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-प्रयोगे अव्ययीभाववत् (ablatival adverb): ‘by force/forcibly’