Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage

Marutakanyā–Vamśa-varṇana

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathañcana / mātāpitrorvacanakṛdvīraḥ putraḥ praśasyate

ज्येष्ठाला राज्य देणे मला कधीही योग्य नाही; माता-पित्याचे वचन पाळणारा वीर पुत्रच प्रशंसनीय ठरतो।

jyeṣṭhamthe elder (son)
jyeṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjyeṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग) understood, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
pratitowards/with respect to
prati:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
FormPreposition/particle (उपसर्गसदृश अव्यय) governing accusative
yathāas/according to
yathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormCorrelative adverb (यथातथा-सम्बन्ध)
rājyamkingdom
rājyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध निपात)
deyamto be given
deyam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
FormGerundive/obligatory participle (तव्यत्/यत्; here -य), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate: 'is to be given'
meby me/of me
me:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
kathañcanain any way
kathañcana:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathañcana (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण), emphatic 'in any way/at all'
mātāof mother
mātā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन); in compound with pitror: 'of mother and father'
pitrorof father
pitror:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन)
vacana-kṛtobedient to (their) word
vacana-kṛt:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvacana (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु)
FormKṛdanta with -kṛt (कृत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: 'doer of (their) word'
vīraḥvaliant
vīraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies putraḥ
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
praśasyateis praised
praśasyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√śaṃs (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद); passive/medio-passive sense 'is praised'