Shloka 73
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम
Transliteration
pūrṇaṃ matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putramuvāca ha / yathā sukhaṃ yathotsāhaṃ yathākālamarindama
Translation
नंतर तो काळ पूर्ण झाला असे मानून त्यांनी आपला पुत्र पुरु याला म्हटले: 'हे अरिंदम! सुखाप्रमाणे, उत्साहाप्रमाणे आणि वेळेनुसार...'
Word by Word
पूर्णम्fully/complete
पूर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: 'fully')
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), परस्मैपदी; 'having thought/considered'
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (indeclinable adverb: sequence/time)
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
पूरुम्Pūru
पूरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); पूरु-विशेषण (appositional: 'the son')
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (3rd person singular)
हindeed/then (particle)
ह:
Sambandha/Prayoga-nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle; narrative emphasis)
यथाas/according to
यथा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (indeclinable: 'as/in such a way')
सुखम्comfort/happiness
सुखम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: 'comfortably')
यथाas
यथा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (indeclinable)
उत्साहम्enthusiasm/zeal
उत्साहम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootउत्साह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: 'with zeal')
यथाas
यथा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/कालवाचक (indeclinable)
कालम्time (due time)
कालम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: 'in due time')
अरिन्दमO subduer of enemies
अरिन्दम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरिन्दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); सम्बोधनार्थ-विशेषणवत् (epithet of Pūru); समास: अरि+दम (षष्ठी/उपपद-तत्पुरुष: 'enemy-subduer')