Shloka 80
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
रजेः पुत्रशतान्यासन्पञ्च वीर्यवतो भुवि / राजेयमिति विख्यातं क्षत्र सिंद्रभयावहम्
Transliteration
rajeḥ putraśatānyāsanpañca vīryavato bhuvi / rājeyamiti vikhyātaṃ kṣatra siṃdrabhayāvaham
Translation
रजेचे शंभर पुत्र होते आणि पृथ्वीवर पाच जण विशेष वीर्यवान होते. त्यांचा क्षत्रवंश ‘राजेय’ म्हणून प्रसिद्ध झाला, जो शत्रूंना भयकारक होता.
Word by Word
रजेःof Raji
रजेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरजि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (Genitive), एकवचन, पुंलिङ्ग
पुत्र-शतानिhundreds of sons
पुत्र-शतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र + शत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुषः (hundreds of sons)
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण/Quantifier)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc) नपुंसक-एकवचनरूपेण अव्ययवत् प्रयुक्तम्; विशेषण (adjective) (वीर्यवतः)
वीर्यवतःof the valorous
वीर्यवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (Genitive), एकवचन, पुंलिङ्ग; सम्बन्धे (of the powerful/possessing valor)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formसप्तमीविभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
राजेयम्(the group) called Rājeya
राजेयम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootराजेय (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; नाम (proper designation)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण राजेयम्
क्षत्रम्the Kshatriya order
क्षत्रम्:
Karma (कर्म/Apposition)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; जातिवाचक (class/estate)
सिंह-इन्द्र-भय-आवहम्bringing fear to mighty lions/Indras
सिंह-इन्द्र-भय-आवहम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसिंह + इन्द्र + भय + आवह (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; बहुपद-तत्पुरुषः: 'सिंहेन्द्राणां भयम् आवहति' (bringing fear to lion(-like) lords)