Shloka 35
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
पुत्रत्वं कल्पयामास स्वयमेव पुरन्दरः / गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः
Transliteration
putratvaṃ kalpayāmāsa svayameva purandaraḥ / gādhirnāmābhavatputraḥ kauśikaḥ pākaśāsanaḥ
Translation
पुरंदर (इंद्र) यांनी स्वतःच पुत्रत्व धारण केले. कौशिक वंशात ‘गाधि’ नावाचा पुत्र झाला—तोच पाकशासन (इंद्र).
Word by Word
पुत्रत्वम्sonship; the state of being a son
पुत्रत्वम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुत्रत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कल्पयामासarranged/assumed/created
कल्पयामास:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकॢप्/कल्प् (धातु)
Formलिट् (Perfect, periphrastic), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वयम्himself
स्वयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
पुरन्दरःPurandara (Indra)
पुरन्दरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुरन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गाधिःGādhi
गाधिः:
कर्ता (Karta/Subject; of अभवत्)
TypeNoun
Rootगाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध/Name marker
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (नाम-शब्दः; quotative/name-marker)
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुत्रःa son
पुत्रः:
विधेय/Predicate nominative
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कौशिकःKauśika
कौशिकः:
सम्बोधन/विशेषणवत् (Appositional epithet)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (gotra/epithet)
पाकशासनःPākaśāsana (Indra)
पाकशासनः:
सम्बोधन/विशेषणवत् (Appositional epithet)
TypeNoun
Rootपाक + शासन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (पाकस्य शासनः = Indra)