Shloka 29
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
युवनाश्वस्य शापेन गङ्गार्द्धेन विनिर्ममे / कावेरीं सरितां श्रेष्ठ जह्नुभार्यामनिन्दिताम्
Transliteration
yuvanāśvasya śāpena gaṅgārddhena vinirmame / kāverīṃ saritāṃ śreṣṭha jahnubhāryāmaninditām
Translation
युवनाश्वाच्या शापामुळे गंगेच्या अर्धांशापासून कावेरीची निर्मिती झाली—सरितांमध्ये श्रेष्ठ, आणि जह्नुची निर्दोष पत्नी।
Word by Word
युवनाश्वस्यof Yuvanāśva
युवनाश्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुवनाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शापेनby (his) curse
शापेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
गङ्गार्द्धेनwith half of the Ganga
गङ्गार्द्धेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगङ्गा + अर्ध (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (gaṅgāyāḥ ardham)
विनिर्ममेhe fashioned/created
विनिर्ममे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + निर् + मा (धातु; √मा 'to measure/make')
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग-युक्त
कावेरीम्Kāverī
कावेरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
श्रेष्ठO best (one)
श्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
जह्नुभार्याम्Jahnu's wife
जह्नुभार्याम्:
Karma (कर्म; apposition to Kāverīṃ)
TypeNoun
Rootजह्नु + भार्या (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (jahnor bhāryā)
अनिन्दिताम्blameless
अनिन्दिताम्:
Karma (कर्म; qualifier)
TypeAdjective
Rootअ + निन्दित (कृदन्त; √निन्द् + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासपूर्वक भूतकृदन्त (PPP)