Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 25
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
सुहोत्रस्याभवज्जह्नुः केशिनीगर्भसंभवः / प्रतिगत्य ततो गङ्गा वितते य५कर्मणि
Transliteration
suhotrasyābhavajjahnuḥ keśinīgarbhasaṃbhavaḥ / pratigatya tato gaṅgā vitate ya5karmaṇi
Translation
सुहोत्रापासून केशिनीच्या गर्भातून जह्नु झाला; नंतर यज्ञकर्म विस्तारले असता गंगा परत आली।
Word by Word
सुहोत्रस्यof Suhotra
सुहोत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुहोत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; genitive singular masculine
अभवत्was born / arose
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; imperfect 3rd sg
जह्नुःJahnu
जह्नुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजह्नु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine (proper name)
केशिनीगर्भसंभवःborn from Keśinī’s womb
केशिनीगर्भसंभवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकेशिनी-गर्भ-सम्भव (प्रातिपदिक; केशिनी + गर्भ + सम्भव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine qualifying जह्नुः; तत्पुरुष ‘केशिन्याः गर्भात् सम्भवः’
प्रतिगत्यhaving returned
प्रतिगत्य:
Kriyā (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-गम् (धातु) → प्रतिगत्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having gone back/returned’
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमार्थक; ‘then/from there’
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular feminine
विततेwhen (it was) spread/extended
वितते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि-तन् (धातु) → वितत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular neuter (locative absolute/setting)
य५कर्मणिin (some) rite/action (uncertain reading)
य५कर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootय? + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपाठदोष/दुर्लभपाठ: 'य५' अस्पष्ट; कर्मणि = नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular neuter ‘in the act/rite’