Shloka 1
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे निमिवंशानुकीर्तनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः // ६४// सूत उवाच पिता सोमस्य वै विप्रा जज्ञे ऽत्रिर्भगवानृषिः / तत्रात्रिः सर्वलोकानां तस्थौ स्वेनौजसा वृतः
Transliteration
eti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīye upoddhātapāde nimivaṃśānukīrtanaṃ nāma catuḥṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 64// sūta uvāca pitā somasya vai viprā jajñe 'trirbhagavānṛṣiḥ / tatrātriḥ sarvalokānāṃ tasthau svenaujasā vṛtaḥ
Translation
अशा प्रकारे श्रीब्रह्माण्ड महापुराणातील वायुप्रोक्त मध्यमभागाच्या तृतीय उपोद्धातपादात ‘निमिवंशानुकीर्तन’ नावाचा चौसष्टावा अध्याय. सूत म्हणाले—हे विप्रहो, येथे भगवान ऋषी अत्री, सोमाचे पिता, उत्पन्न झाले; ते आपल्या तेजाने आवृत होऊन सर्व लोकांमध्ये स्थिर राहिले.
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-शब्दः (quotative particle)
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक; śrī + brahmāṇḍa)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक; mahā + purāṇa)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; vāyu + prokta)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying mahāpurāṇe)
madhyama-bhāgein the middle section
madhyama-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhyama-bhāga (प्रातिपदिक; madhyama + bhāga)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying bhāge)
upoddhāta-pādein the introductory quarter/section
upoddhāta-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक; upoddhāta + pāda)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
nimi-vaṃśa-anukīrtanamthe recounting of the lineage of Nimi
nimi-vaṃśa-anukīrtanam:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootnimi-vaṃśa-anukīrtana (प्रातिपदिक; nimi + vaṃśa + anukīrtana)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (title)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/title marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
Formअव्यय, नाम-निपातः (name-marker)
catuḥṣaṣṭitamaḥsixty-fourth
catuḥṣaṣṭitamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatuḥṣaṣṭitama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying adhyāyaḥ)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विषय (chapter as heading)
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषय (of jajñe)
somasyaof Soma
somasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय, निपातः (emphatic particle)
viprāḥthe Brahmins/sages
viprāḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (appositional/collective reference)
jajñewas born
jajñe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
atriḥAtri
atriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootatri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषय (of jajñe)
bhagavānvenerable
bhagavān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ṛṣiḥ/atriḥ)
ṛṣiḥsage
ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समानाधिकरण (apposition to atriḥ)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
atriḥAtri
atriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootatri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (of tasthau)
sarva-lokānāmof all worlds
sarva-lokānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva-loka (प्रातिपदिक; sarva + loka)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
tasthaustood/remained
tasthau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
svenaby his own
svena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental)
ojasāpower/energy
ojasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
vṛtaḥsurrounded/covered
vṛtaḥ:
Karta (कर्ता; predicate participle of atriḥ)
TypeVerb
Rootvṛ (धातु)
Formक्त (past passive participle/कृत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विशेषणम् (covered/encircled)