Shloka 13
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
स गतो मृगयां चैव वचनात्तस्य धीमतः / मृगान्सहस्रकान्हत्वा परिश्रान्तश्च वीर्यवान्
Transliteration
sa gato mṛgayāṃ caiva vacanāttasya dhīmataḥ / mṛgānsahasrakānhatvā pariśrāntaśca vīryavān
Translation
त्या धीमानाच्या वचनाने तो शिकारीस गेला. हजारो मृग मारून तो पराक्रमी अत्यंत थकला.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
गतःwent
गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मृगयाम्to the hunt/hunting
मृगयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गमनस्य कर्म (to hunting)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis/only)
वचनात्from (the) command/at the word
वचनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
धीमतःof the wise one
धीमतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; गुणवाचक-विशेषण
मृगान्animals/deer
मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सहस्रकान्by the thousand / thousands of
सहस्रकान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (by thousands)
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
परिश्रान्तःexhausted
परिश्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + श्रम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपसर्गः परि-
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
वीर्यवान्valiant/possessing strength
वीर्यवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)