Shloka 106
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
पातयेयमहं क्रूर तव शङ्कुम पोह्य वै / यदि ते त्रीणि शङ्कूनि न स्युर्हि पुरुषाधम
Transliteration
pātayeyamahaṃ krūra tava śaṅkuma pohya vai / yadi te trīṇi śaṅkūni na syurhi puruṣādhama
Translation
अरे क्रूरा! मी तुझा शंकू पाडून टाकीन; तो दूर कर. जर तुझे तीन शंकू नसतील, रे पुरुषाधम!
Word by Word
पातयेयम्I would cause to fall / I would throw down
पातयेयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + णिच् causative
Formलकारः विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; लिङ्गम् अव्यक्तम्
क्रूरO cruel one
क्रूर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
शङ्कुम्stake / peg
शङ्कुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
अपोह्यhaving removed / having set aside
अपोह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअप + ऊह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (gerund/absolutive); ‘having removed/avoided’
वैindeed
वै:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधानार्थ/निश्चयार्थ
यदिif
यदि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धक-अव्यय (conditional conjunction)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive) एकवचनम् (also possible चतुर्थी), अत्र ‘your’
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचनम्; विशेषणम्
शङ्कूनिstakes / pegs
शङ्कूनि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
नnot
न:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
स्युःwould be / should exist
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलकारः विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्
हिindeed / for
हि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
पुरुषाधमO lowest of men
पुरुषाधम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुरुष + अधम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्