Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 6
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
सृष्टो वर्मः प्रसंचारी तृतीयमवरोहणम् / आरोहणं चतुर्थं तु वर्णं वर्मविदो विदुः
Transliteration
sṛṣṭo varmaḥ prasaṃcārī tṛtīyamavarohaṇam / ārohaṇaṃ caturthaṃ tu varṇaṃ varmavido viduḥ
Translation
‘सृष्ट’ आणि ‘प्रसंचारी’ हे वर्माचे भेद; तिसरे ‘अवरोहण’ आणि चौथे ‘आरोहण’—असे वर्मविद् लोक वर्ण म्हणून जाणतात।
Word by Word
sṛṣṭaḥcreated/produced
sṛṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsṛj (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
varmaḥarmor/covering (varman)
varmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (varman), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
prasaṃcārīmoving about / pervading
prasaṃcārī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-saṃ-car (धातु) + in (प्रातिपदिक/कृत्)
Formइन्-प्रत्ययान्त (agentive/possessive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tṛtīyamthe third
tṛtīyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
avarohaṇamdescent / descending
avarohaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootavarohaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ārohaṇamascent / ascending
ārohaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootārohaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caturthamthe fourth
caturtham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
varṇamclass/type (varṇa)
varṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
varmavidaḥknowers of varman
varmavidaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarman (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): ‘varma-vida’ = ‘varmaṇaḥ vid’ (knower of varman); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viduḥknow/declare
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन