Shloka 41
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
मद्रकोदक्षिणस्यापि यथोक्ता वर्त्तते कला / सर्वमेवानुयोगं तु द्वितीयं बुद्धिमिष्यते
Transliteration
madrakodakṣiṇasyāpi yathoktā varttate kalā / sarvamevānuyogaṃ tu dvitīyaṃ buddhimiṣyate
Translation
दक्षिणेकडील मद्रकाची कलाही जशी सांगितली आहे तशीच चालते. सर्व अनुयोगालाच दुसरी बुद्धी (द्वितीय निर्णय) मानतात.
Word by Word
madrakaḥMadraka (name/region/person)
madrakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmadraka (प्रातिपदिक; जनपद/नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
udakṣiṇasyaof the northern (one)
udakṣiṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootudakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (सन्दर्भानुसार), षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘northern’ (genitive)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात ‘also/even’
yathā-uktāas stated
yathā-uktā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyathā (अव्यय) + ukta (कृदन्त, क्त; √vac)
Formअव्ययीभावसमास (yathā+ukta); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘as said’
varttateexists/continues
varttate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
kalāa part/measure (kalā)
kalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sarvamall/entire
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘all/entire’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle) ‘indeed/only’
anuyogamapplication/connection/inquiry
anuyogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanuyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात ‘but/indeed’
dvitīyamthe second
dvitīyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक ‘second’
buddhimunderstanding/idea
buddhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
iṣyateis considered/accepted
iṣyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (passive/impersonal sense)