Shloka 49
Vaivasvata-Manuputra Vamsha and the Marutta–Samvarta Episode
Genealogical Catalogue
Devanagari script
तस्मादुत्तरतायावत्प्रथमं स्वायमं विदुः / तमोदुत्तरमैद्रोयदेवतास्याद्रुवेन च
Transliteration
tasmāduttaratāyāvatprathamaṃ svāyamaṃ viduḥ / tamoduttaramaidroyadevatāsyādruvena ca
Translation
म्हणून उत्तराभिमुख जो पहिला क्रम, तो ‘स्वायम’ म्हणून ओळखला जातो. तमोगुणाच्या उत्तराचा भाग ‘ऐद्र’ म्हणतात; याची देवता ध्रुवासह मानली आहे.
Word by Word
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम
उत्तरताin the northernness/upper position
उत्तरता:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तरता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (अधिकरणे)
यावत्as far as; up to
यावत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सर्वनाम)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-अर्थे (as far as/upto)
प्रथमम्the first
प्रथमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (कर्मपद)
स्वायमम्svāyama (unclear/rare term)
स्वायमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वायम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
विदुःthey know/declare
विदुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तमःdarkness; tamas
तमः:
—
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्ग)
उत्तमthe highest (in tamas)
उत्तम:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (तमः+उत्तम = tamas-uttama)
ऐद्रbelonging to Indra
ऐद्र:
—
TypeAdjective
Rootऐद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्ग)
यwhich
य:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धे (relative)
देवताdeity
देवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
ध्रुवेणwith Dhruva; by the Pole-star
ध्रुवेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)