Shloka 75
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
मैथुनान्तनिविष्टा च परपुंसो ऽभिशङ्कया / सा तं निःसारयामास नोभ्यां शुक्रं विवस्वतः
Transliteration
maithunāntaniviṣṭā ca parapuṃso 'bhiśaṅkayā / sā taṃ niḥsārayāmāsa nobhyāṃ śukraṃ vivasvataḥ
Translation
मैथुनाच्या शेवटी प्रवृत्त होऊन, परपुरुषाची शंका वाटल्याने, तिने विवस्वताचे शुक्र नाकपुड्यांतून बाहेर काढले.
Word by Word
मैथुन-अन्त-निविष्टाengaged at the end of intercourse
मैथुन-अन्त-निविष्टा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमैथुन (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + नि-√विश् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (PPP) ‘निविष्टा’; तत्पुरुषसमासः ‘मैथुनस्य अन्ते निविष्टा’ (engaged at the end of intercourse)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात
पर-पुंसःof another man
पर-पुंसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + पुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुषः ‘परस्य पुंसः’
अभिशङ्कयाout of suspicion
अभिशङ्कया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअभि-शङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (हेतु/करण), एकवचन; हेत्वर्थे ‘out of suspicion’
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तम्him/that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
निःसारयामासexpelled/caused to come out
निःसारयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिः-√सृ (धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative ‘caused to come out/expelled’
नोभ्याम्through the two nostrils
नोभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) / पञ्चमी (अपादान) द्विवचन; ‘through/from the two nostrils’ (context favors करण)
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन