Shloka 40
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
महाभागा तु सा नारी तस्याश्छायासमुद्गता / प्राञ्जलिः प्रयता भूत्वा पुनः संज्ञामभाषत
Transliteration
mahābhāgā tu sā nārī tasyāśchāyāsamudgatā / prāñjaliḥ prayatā bhūtvā punaḥ saṃjñāmabhāṣata
Translation
ती महाभागा स्त्री, जी तिच्या छायेतून उत्पन्न झाली होती, हात जोडून व संयमी होऊन पुन्हा संज्ञेशी बोलली।
Word by Word
महाभागाmost fortunate
महाभागा:
विशेषण (विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्याः)
तुbut
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
नारीwoman
नारी:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
छायाshadow
छाया:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
समुद्गताarisen/emerged
समुद्गता:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootउद् + गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपसर्ग: सम् + उद्
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
क्रियाविशेषण/अवस्था (Manner/state)
TypeAdjective
Rootप्र + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘with joined palms’ (adjectival usage)
प्रयताcomposed/attentive
प्रयता:
क्रियाविशेषण/अवस्था (State)
TypeAdjective
Rootप्र + यत (कृदन्त; √यत् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकृदन्त (kta) ‘disciplined/attentive’
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
पुनःagain
पुनः:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
संज्ञाम्Saṃjñā (to her)
संज्ञाम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
अभाषतspoke/addressed
अभाषत:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अभि