Shloka 42
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ततो जलमुपस्पृश्य समीपे विजयं धनुः / ततः प्रणम्य मनसा शर्वं रामो महाद्धनुः
Transliteration
tato jalamupaspṛśya samīpe vijayaṃ dhanuḥ / tataḥ praṇamya manasā śarvaṃ rāmo mahāddhanuḥ
Translation
मग त्याने जल स्पर्श करून जवळचे ‘विजय’ धनुष्य घेतले; त्यानंतर महाधनुर्धर रामाने मनोमन शर्व (शिव) यांना प्रणाम केला.
Word by Word
tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्ये (then)
jalamwater
jalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
upaspṛśyahaving touched
upaspṛśya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√spṛś (कृदन्त; स्पृश् + ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having touched’
samīpenearby
samīpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; अधिकरण
vijayamVijaya (name of the bow)
vijayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvijaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (धनुर्नाम)
dhanuḥbow
dhanuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्ये
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (कृदन्त; नम् + ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त, ‘having bowed’
manasāwith the mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
śarvamŚarva (Śiva)
śarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
mahāt-dhanuḥgreat-bowed (mighty archer)
mahāt-dhanuḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक) + dhanus (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महच्च तत् धनुः’ (epithet of Rāma)