Shloka 38
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
पुनः पुनश्च रामेण समाहूतो ऽपि तोयराट् / न ददौ दर्शनं तस्मै प्रतिवाच्यं च नाभ्यधात्
Transliteration
punaḥ punaśca rāmeṇa samāhūto 'pi toyarāṭ / na dadau darśanaṃ tasmai prativācyaṃ ca nābhyadhāt
Translation
रामाने वारंवार हाक मारूनही जलराज वरुणाने त्याला ना दर्शन दिले, ना प्रत्युत्तर दिले।
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (again)
पुनःagain
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (again)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartṛ (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental singular
समाहूतः(though) summoned
समाहूतः:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been called/summoned’
अपिeven though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि (even/also)
तोयराट्the king of waters (Varuṇa)
तोयराट्:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय + राज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; समास: तोयस्य राजा (षष्ठी-तत्पुरुष)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
ददौgave
ददौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
दर्शनम्appearance/vision
दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन; dative singular
प्रतिवाच्यम्a reply
प्रतिवाच्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रति + वाच्य (प्रातिपदिक; from √वच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular; ‘a reply’ (gerundive/भावे)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (not)
अभ्यधात्spoke/uttered
अभ्यधात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada