Shloka 19
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
किं तु युष्मदभिप्रेतं कर्म लोके सुदारुणम् / शस्त्रसंग्रहणाच्छक्यं मयापि न तदन्यथा
Transliteration
kiṃ tu yuṣmadabhipretaṃ karma loke sudāruṇam / śastrasaṃgrahaṇācchakyaṃ mayāpi na tadanyathā
Translation
परंतु तुम्हांस अभिप्रेत असलेले कर्म लोकात अत्यंत कठोर आहे। ते केवळ शस्त्र-संग्रहानेच साध्य आहे; माझ्याही बाबतीत त्याला दुसरा उपाय नाही।
Word by Word
किम्what
किम्:
Visheshya (विशेष्य/Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; interrogative pronoun
तुbut, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle/conjunction (तु = but/however)
युष्मत्-अभिप्रेतम्desired by you
युष्मत्-अभिप्रेतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुष्मत् (प्रातिपदिक) + अभिप्रेत (कृदन्त, √प्रि/√इ प्रीणने; past passive participle used adjectivally)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (युष्मताम् अभिप्रेतम् = desired by you)
कर्मact, deed
कर्म:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; locative
सुदारुणम्very dreadful
सुदारुणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुदारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
शस्त्र-संग्रहणात्from taking up weapons
शस्त्र-संग्रहणात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + संग्रहण (प्रातिपदिक/कृदन्त from √ग्रह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष sense: 'from the collecting/using of weapons'
शक्यम्possible
शक्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त; √शक् शक्तौ, potential/passive)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'possible/able to be done'
मयाby me
मया:
Karana/Karta (करण/कर्ता as agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd case), एकवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (also/even)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation particle
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (otherwise)