Shloka 52
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
यत्तोयप्लावितेष्वस्थिभस्मलोमनखेष्वपि / निरयादपि संयाति देही स्वर्लोकमक्षयम्
Transliteration
yattoyaplāviteṣvasthibhasmalomanakheṣvapi / nirayādapi saṃyāti dehī svarlokamakṣayam
Translation
ज्याच्या जलाने अस्थी, भस्म, लोम व नखसुद्धा प्लावित होतात, तो देही नरकातूनही सुटून अक्षय स्वर्लोक प्राप्त करतो।
Word by Word
यत्-तोय-प्लावितेषुin those washed by that water
यत्-तोय-प्लावितेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक) + प्लावित (कृदन्त; प्लु धातु)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुष (येन तोयेन प्लावितेषु = in those flooded/washed by which water)
अस्थि-भस्म-लोम-नखेषुin bones, ashes, hair, and nails
अस्थि-भस्म-लोम-नखेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक) + भस्मन् (प्रातिपदिक) + लोमन् (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (in bones, ashes, hair, and nails)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: even/also)
निरयात्from hell
निरयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनिरय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: even)
संयातिgoes/attains
संयाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) उपसर्ग: सम्
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
देहीthe embodied being
देही:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्वर्लोकम्heavenly world
स्वर्लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (स्वरः लोकः = heaven-world)
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying) स्वर्लोकम्