Shloka 3
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
एवं संस्तूयमानस्तु भगवान्कपिलो मुनिः / तूर्णमेव क्षयं निन्ये क्रोधाग्निमतिभैरवम्
Transliteration
evaṃ saṃstūyamānastu bhagavānkapilo muniḥ / tūrṇameva kṣayaṃ ninye krodhāgnimatibhairavam
Translation
अशा रीतीने स्तुती होत असता भगवान कपिल मुनिंनी त्या अत्यंत भयानक क्रोधाग्नीला त्वरितच क्षयास नेले, शांत केले।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक); Indeclinable adverb: ‘thus/in this manner’
संस्तूयमानःbeing praised
संस्तूयमानः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्तु (धातु)
Formकृदन्त (शानच्/वर्तमानकृदन्त, कर्मणि-भावे), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; ‘being praised’
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/विरोध); Particle ‘but/indeed’
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
कपिलःKapila
कपिलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय (काल/शीघ्रता); Indeclinable adverb: ‘quickly’
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण); Emphatic particle ‘indeed/just’
क्षयम्destruction, cessation
क्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular
निन्येbrought (to)
निन्ये:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘led/brought (to)’
क्रोधाग्निम्the fire of anger
क्रोधाग्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘क्रोधस्य अग्निः’
अतिभैरवम्exceedingly terrible
अतिभैरवम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + भैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; अव्ययीभाव: ‘अति-भैरव’ = ‘exceedingly terrible’