Shloka 23
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
परिवव्रुर्दुरात्मानः कपिलं मुनिसत्तमम् / ततस्तं परिवार्योचुश्वोरो ऽयं नात्र संशयः
Transliteration
parivavrurdurātmānaḥ kapilaṃ munisattamam / tatastaṃ parivāryocuśvoro 'yaṃ nātra saṃśayaḥ
Translation
दुष्टबुद्धी लोकांनी मुनिश्रेष्ठ कपिलाला वेढले; मग त्याला चारही बाजूंनी घेरून म्हणाले—“हा चोर आहे, यात संशय नाही.”
Word by Word
परिवव्रुःthey surrounded
परिवव्रुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + √वृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
दुरात्मानःthe wicked-minded (ones)
दुरात्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (dur + ātmānaḥ = evil-souled persons)
कपिलम्Kapila
कपिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुनिसत्तमम्the best of sages
मुनिसत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (munīnām sattamaḥ)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि + √वृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), “having surrounded”
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
चोरःa thief
चोरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
— (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन