Shloka 7
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
विध्वस्यमाने सुभृशं सागरैर्वरदर्पितैः / प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः
Transliteration
vidhvasyamāne subhṛśaṃ sāgarairvaradarpitaiḥ / prakṣobhaṃ paramaṃ jagmurdevāsuramahoragāḥ
Translation
वरदानामुळे गर्वित झालेल्या सागरांनी जेव्हा अत्यंत विध्वंस सुरू केला, तेव्हा देव, असुर आणि महोरग सर्वजण परम क्षोभाला पोहोचले।
Word by Word
विध्वस्यमानेwhen (it was) being destroyed
विध्वस्यमाने:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootविध्वस्यमान (कृदन्त; √ध्वंस्/ध्वस् धातु, कर्मणि वर्तमानकाले)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle) ‘while being destroyed’ (locative absolute sense)
सुभृशम्exceedingly
सुभृशम्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसुभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (very greatly)
सागरैःby the oceans
सागरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वर-दर्पितैःmade arrogant by boons
वर-दर्पितैः:
Karana (करण/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + दर्पित (कृदन्त; √दृप् धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सागर-विशेषण; समासः तत्पुरुष: वरेण दर्पिताः (made proud by boons)
प्रक्षोभम्agitation; upheaval
प्रक्षोभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रक्षोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
परमम्supreme; extreme
परमम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रक्षोभ-विशेषण
जग्मुःreached; came to
जग्मुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद; अर्थः ‘प्रापुः/अगच्छन्’
देव-असुर-महोरगाःgods, demons, and great serpents
देव-असुर-महोरगाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + महोरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: देवाश्च असुराश्च महोरगाश्च