Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 61
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः
Transliteration
vaiśyo 'pi bālo maraṇaṃ saṃprāpya sagarasya tu / babhūva kāle keśinyāṃ tanayo 'nvayavarddhanaḥ
Translation
तो वैश्य बालकही मरण पावून, काळानुसार सगराचा केशिनीपासून पुत्र झाला—वंश वाढविणारा।
Word by Word
वैश्यःa vaiśya
वैश्यः:
कर्तृ (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
बालःa boy
बालः:
कर्तृ (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मरणम्death
मरणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
संप्राप्यhaving met (with)
संप्राप्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय; ‘having attained/met’
सगरस्यof Sagara
सगरस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
बभूवbecame; was born
बभूव:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कालेin time; at the proper time
काले:
अधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
केशिन्याम्in Keśinī (as mother/womb)
केशिन्याम्:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेशिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तनयःa son
तनयः:
कर्तृ (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अन्वयवर्द्धनःincreaser of the lineage
अन्वयवर्द्धनः:
कर्तृ (Appositional predicate/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘अन्वयस्य वर्द्धनः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन