Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
Transliteration
muninā samanujñātaḥ kṛta kṛtyo mahīpatiḥ / rathamāruhya vegena sapriyaḥ prayayau purīm
Translation
मुनींची अनुमती मिळाल्यावर कृतकृत्य झालेला महीपती, प्रियजनांसह रथावर आरूढ होऊन वेगाने पुरीकडे निघाला।
Word by Word
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन; Instrumental singular
समनुज्ञातःhaving been permitted/approved
समनुज्ञातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+अनु+ज्ञा (धातु) → समनुज्ञात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle used adjectivally
कृतdone; accomplished
कृत:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used as qualifier in idiom
कृत्यःone whose duty is fulfilled
कृत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कृत्यः = कृत्यवान्/कृतकृत्यः sense)
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही+पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही-या: पति:)
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+रुह् (धातु) → आरुह्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having mounted/ascended’
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental of manner
सप्रियःtogether with his beloved/companions
सप्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस+प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/सह-समास (प्रियैः सह)
प्रययौwent forth
प्रययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular