Shloka 3
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे
Transliteration
tvaṃ me guruḥ suhṛddaivaṃ bandhurmitraṃ ca kevalam / na hyanyamabhijānāmi tvāmṛte pitaraṃ ca me
Translation
तूच माझा गुरु, सुहृद्-दैव, बंधू आणि एकमेव मित्र आहेस। तुझ्यावाचून आणि माझ्या पित्यावाचून मी दुसरा कोणालाही ओळखत नाही।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष-सम्बोधनार्थे; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; enclitic form
गुरुःteacher
गुरुः:
Pradhana-predicative (विधेय/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुहृत्friend, well-wisher
सुहृत्:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootसुहृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैवम्divinity, god
दैवम्:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; predicative usage
बन्धुःkinsman
बन्धुः:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मित्रम्friend
मित्रम्:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicative usage
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
केवलम्alone, only
केवलम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण (adjectival/predicative)
नnot
न:
Nishedha (निषेध/Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
हिindeed, for
हि:
Nipata (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/प्रमाणार्थ-प्रायः (indeed/for)
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘अन्यं (पुरुषं)’ implied
अभिजानामिI know/recognize
अभिजानामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + अभि (उपसर्ग)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; ‘अभिज्ञा’ = to recognize/know
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ऋतेexcept
ऋते:
Apadana-like (अपादानार्थ/Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअपवाद/वर्जनार्थक-अव्यय (except, without); सामान्यतः द्वितीयासह (with accusative)
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन; enclitic form