Shloka 14
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः
Transliteration
ahaṃ tu tvatprasādena vijitya vasudhāmi mām / ripubhiḥ saha viprarṣe svarājyaṃ samupāgataḥ
Translation
हे विप्रर्षे! तुमच्या कृपेने मी पृथ्वी जिंकून, शत्रूंनिशी, माझे स्वराज्य प्राप्त केले आहे.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (nom. sg.)
तुindeed / but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
त्वत्-प्रसादेनby your grace
त्वत्-प्रसादेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (by your favor)
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+जि (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन (acc. sg.)
इमाम्this
इमाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (this, acc. sg.)
रिपुभिःwith enemies
रिपुभिः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन (instr. pl.)
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition/adverb: with)
विप्र-ऋषेO brahmin-sage
विप्र-ऋषे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; कर्मधारय (vipraḥ ca asau ṛṣiḥ)
स्व-राज्यम्own kingdom
स्व-राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (one’s own kingdom)
समुपागतःhave attained / reached
समुपागतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+उप+गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-भाव (having attained)