Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः
Transliteration
mahotsavasamudyuktāḥ puragrāmavrajākarāḥ / anyonyapriyakāmāśca rājabhaktisamanvitāḥ
Translation
नगर, ग्राम व व्रजातील लोक महोत्सवांत सदैव तत्पर असत; ते परस्परांच्या प्रियाची इच्छा करणारे आणि राजभक्तीने युक्त होते।
Word by Word
महत्great
महत्:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समासाङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
उत्सवfestival
उत्सव:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootउत्सव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
समुद्युक्ताःbusily engaged
समुद्युक्ताः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle; ‘engaged/occupied’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
पुरcity
पुर:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; समासाङ्ग
ग्रामvillage
ग्राम:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
व्रजpasture-settlement; hamlet
व्रज:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
आकराः(people) from cities, villages, settlements, and mines/sources
आकराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (पुर-ग्राम-व्रज-आकराः) समाहार/इतरेतर-भावे ‘cities, villages, settlements, mines/sources’ इत्यर्थे
अन्योन्यmutual
अन्योन्य:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeAdjective
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगे ‘mutual’; समासाङ्ग
प्रियdear
प्रिय:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग
कामाःdesiring one another’s welfare/affection
कामाः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (अन्योन्यस्य प्रियं कामयन्ति/इच्छन्ति) बहुवचन-विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
राजking
राज:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग
भक्तिdevotion; loyalty
भक्ति:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
समन्विताःendowed with loyalty to the king
समन्विताः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-अन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (राजभक्त्या समन्विताः)