Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 16

सगरदिग्विजयः

Sagara’s World-Conquest / Digvijaya

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

yasyāṣṭādaśamaṇḍalādhipatibhiḥ sevārthamabhyāgataiḥ prakhyātoruparākramairnṛpaśatairmūrddhābhiṣiktaiḥ pṛthak / saṃviṣṭairmaṇiviṣṭareṣu nitarāmadhyāsyamānāmaraiḥ śakrasyeva virājate divi sabhā ratnaprabhodbhāsitā

ज्याची सभा दिव्यात रत्नप्रभेने उजळून इंद्रसभेसारखी विराजमान आहे; अठरा मंडळांचे अधिपती सेवेसाठी आलेले, आणि प्रसिद्ध पराक्रमाचे, स्वतंत्रपणे मस्तकाभिषिक्त शेकडो राजे, तसेच मणिमय आसनांवर बसलेले देवगण त्या सभेला नित्य शोभा देतात।

yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
aṣṭādaśa-maṇḍala-adhipatibhiḥby the rulers of the eighteen provinces/circles
aṣṭādaśa-maṇḍala-adhipatibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootaṣṭādaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक) + adhipati (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (maṇḍalānām adhipatayaḥ) with dvigu-like numeral qualifier
sevā-arthamfor the purpose of service
sevā-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootsevā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; accusative sense used adverbially (purpose)
abhyāgataiḥhaving come/arrived
abhyāgataiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootabhi-√gam (गम् धातु) + āgata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/ktá), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying adhipatibhiḥ
prakhyāta-uru-parākramaiḥwith renowned great valor
prakhyāta-uru-parākramaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootprakhyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + uru (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; कर्मधारयः—‘prakhyātaś ca uruś ca parākramaḥ’ (renowned great valor) qualifying nṛpaśataiḥ
nṛpa-śataiḥby hundreds of kings
nṛpa-śataiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समासः—षष्ठी/कर्मधारय-सदृशः ‘nṛpāṇāṃ śatāni’ (hundreds of kings)
mūrdhābhiṣiktaiḥcrowned/anointed
mūrdhābhiṣiktaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक) + abhi-√sic (सिच् धातु) + sikta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समासः—तत्पुरुषः ‘mūrdhni abhiṣiktāḥ’ (crowned/anointed on the head) qualifying nṛpaśataiḥ
pṛthakseparately, in distinct groups
pṛthak:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
saṃviṣṭaiḥseated
saṃviṣṭaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsam-√viś (विश् धातु) + viṣṭa (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying nṛpaśataiḥ (understood)
maṇi-viṣṭareṣuon jewel-seats/thrones
maṇi-viṣṭareṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṇi (प्रातिपदिक) + viṣṭara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः ‘maṇīnāṃ viṣṭarāḥ’ (jewel-studded seats)
nitarāmexceedingly, very much
nitarām:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitarām (अव्यय)
FormAdverb (emphatic)
adhyāsyamānaiḥbeing occupied/sat upon
adhyāsyamānaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootadhi-√ās (आस् धातु) + adhyāsyamāna (कृदन्त)
FormPresent passive participle (शानच्/मान), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying amaraiḥ
amaraiḥby the immortals (gods)
amaraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootamara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
śakrasyaof Indra
śakrasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
ivalike
iva:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormParticle of comparison (उपमा-वाचक)
virājateshines, is splendid
virājate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√rāj (राज् धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada
diviin heaven
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
sabhāassembly hall, court
sabhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsabhā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ratna-prabhā-udbhāsitāillumined by the radiance of jewels
ratna-prabhā-udbhāsitā:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootratna (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक) + ud-√bhās (भास् धातु) + udbhāsita (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; PPP (क्त) ‘udbhāsita’; समासः—तत्पुरुषः ‘ratnānāṃ prabhayā udbhāsitā’ qualifying sabhā