Shloka 72
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्
Transliteration
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt / niṣpapāta tato vajrī māturvacanagauravāt
Translation
'मारू नकोस, मारू नकोस', असे दिती म्हणाली. तेव्हा मातेच्या शब्दांचा मान राखून वज्रधारी (इंद्र) बाहेर आला.
Word by Word
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
hantavyaḥto be killed
hantavyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Roothan (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle) ‘to be killed’; पुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
hantavyaḥto be killed
hantavyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Roothan (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) पुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative)
evamin this way
evam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — in this manner
ditiḥDiti
ditiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपद; धातु—ब्रू (to say)
niṣpapātawithdrew/jumped away
niṣpapāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnis-pat (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपद; धातु—पत् (to fall/jump) उपसर्ग—निस्
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय — thereafter
vajrīthe thunderbolt-bearer (Indra)
vajrī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvajrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
mātuḥof (his) mother
mātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), षष्ठी (6th/gen), एकवचन (sg)
vacana-gauravātout of respect for (her) words
vacana-gauravāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक) + gaurava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘due to the weight/respect of (her) words’; नपुंसकलिङ्ग (n), पञ्चमी (5th/abl), एकवचन (sg)