Shloka 49
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि
Transliteration
śakrahantāramicchami putraṃ dīrghatapo 'rjitam / sāhaṃ tapaścariṣyāmi garbhamādhātumarhasi
Translation
“मला इंद्राचा वध करणारा, दीर्घ तपाने मिळणारा पुत्र हवा आहे. मी तप करीन; तुम्ही मला गर्भ धारण करण्यास योग्य करा.”
Word by Word
शक्र-हन्तारम्slayer of Śakra (Indra)
शक्र-हन्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + हन्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्रस्य हन्ता)
इच्छामिI desire
इच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दीर्घ-तपःlong austerity
दीर्घ-तपः:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दीर्घं तपः)
अर्जितम्obtained/earned
अर्जितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√अर्ज् (धातु) (कृदन्त: क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुत्रम्)
साshe (I)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (कर्म)
चरिष्यामिI will practice
चरिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन
गर्भम्a pregnancy/embryo
गर्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आ-धातुम्to conceive/establish (in the womb)
आ-धातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआ-√धा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), कर्मार्थक (purpose)
अर्हसिyou ought/are fit (to grant)
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन