Shloka 8
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ततः प्रभृत्यभूद्राजंस्तीर्थानामुत्तमोत्तमम् / विहितं जामदग्न्येन कुरुक्षेत्रे तपोवने
Transliteration
tataḥ prabhṛtyabhūdrājaṃstīrthānāmuttamottamam / vihitaṃ jāmadagnyena kurukṣetre tapovane
Translation
हे राजन्! त्यानंतर कुरुक्षेत्राच्या तपोवनात जामदग्न्य (परशुराम) यांनी विहित केलेले ते तीर्थ, तीर्थांमध्ये परमश्रेष्ठ मानले जाऊ लागले.
Word by Word
ततःthereafter
ततः:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/कालवाचक (from then; temporal adverb)
प्रभृतिfrom (that time) onward
प्रभृति:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भवाचक (since/from)
अभूत्became
अभूत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — 3rd person singular
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — Vocative singular
तीर्थानाम्of the sacred places
तीर्थानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — Genitive plural
उत्तम-उत्तमम्the very best
उत्तम-उत्तमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Nom./Acc. singular; अतिशयार्थक पुनरुक्ति-समास (superlative emphasis)
विहितम्established/ordained
विहितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविहित (कृदन्त; √धा with vi-)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agreeing with implied 'तीर्थम्/स्थानम्'
जामदग्न्येनby Jāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्येन:
कर्ता/करण (Agent/Instrument)
TypeNoun
Rootजामदग्न्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — Instrumental singular
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — Locative singular
तपोवनेin the forest of austerity
तपोवने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपोवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — Locative singular; समासः तपस्+वन (तत्पुरुष)