Shloka 71
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ते तत्र न्यवसन्सर्वे हिमाद्रौ भयपीडिताः / कृच्छ्रं महान्तमासाद्य शाकमूलफलाशनः
Transliteration
te tatra nyavasansarve himādrau bhayapīḍitāḥ / kṛcchraṃ mahāntamāsādya śākamūlaphalāśanaḥ
Translation
ते सर्वजण तेथे हिमालयात भयाने पीडित होऊन राहिले; मोठे कष्ट सोसून शाक, मूळ व फळे खाऊन उपजीविका करीत होते।
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
न्यवसन्they dwelt/stayed
न्यवसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; उपसर्गः नि- (न्य्)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; विशेषणम्
हिमाद्रौon the हिमालय mountain
हिमाद्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहिम + अद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (हिमस्य अद्रिः)
भयपीडिताःafflicted by fear
भयपीडिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीडित (कृदन्त, √पीड् धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); उपपद-सम्बन्धः: भयेन पीडिताः
कृच्छ्रम्hardship
कृच्छ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
महान्तम्great
महान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहन्त् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (कृच्छ्रम् इति)
आसाद्यhaving reached/encountered
आसाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्ययभावः; उपसर्गः आ-; अर्थः: प्राप्य/आगम्य
शाकमूलफलाशनाःeaters of vegetables, roots, and fruits
शाकमूलफलाशनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशाक + मूल + फल + आशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; समासः: तत्पुरुषः (शाकं च मूलं च फलं च—एषां आशनः/आशनाः); विशेषणम् (ते इति)