Shloka 45
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ततस्तेषामनुमते मुनीनां भावितात्मनाम् / हयमेधं महायज्ञमाहर्तुमुपचक्रमे
Transliteration
tatasteṣāmanumate munīnāṃ bhāvitātmanām / hayamedhaṃ mahāyajñamāhartumupacakrame
Translation
त्यानंतर भावितात्मा मुनींच्या अनुमतीने त्याने अश्वमेध हा महायज्ञ करण्याची तयारी सुरू केली।
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय; तदस्)
Formअव्यय (indeclinable), अपादान/अनन्तरार्थक (thereupon/then)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
anumatewith the consent
anumate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanumati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘with/under the consent’ (locative absolute-like usage)
munīnāmof the sages
munīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
bhāvita-ātmanāmof the self-controlled/mentally cultivated (sages)
bhāvita-ātmanām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootbhāvita (प्रातिपदिक; भावय् धातोः क्त) + ātman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भावित आत्मानः येषाम्; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of munīnām)
hayamedhamAśvamedha (horse sacrifice)
hayamedham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothayamedha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: हयस्य मेधः (horse-sacrifice); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
mahā-yajñamthe great sacrifice
mahā-yajñam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + yajña (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: महान् यज्ञः; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; apposition to hayamedham
āhartumto perform / to bring about
āhartum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootā-hṛ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive), धातु: हृ (to bring/perform) उपसर्ग: आ; प्रयोजनार्थ (purpose)
upacakrameundertook / began
upacakrame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-kram (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपदम; धातु: क्रम् (to step/undertake) उपसर्ग: उप