Shloka 36
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
त्रिःसप्तकृत्वस्तन्माता यदुरः स्वमताडयत् / तावद्रामेण तस्मात्तु क्षत्रमुत्सादितं भुवि
Transliteration
triḥsaptakṛtvastanmātā yaduraḥ svamatāḍayat / tāvadrāmeṇa tasmāttu kṣatramutsāditaṃ bhuvi
Translation
त्याची माता जेव्हा जेव्हा शोकाने आपली छाती ठोकत असे—एकवीस वेळा—तेव्हा तेव्हा रामाने त्याच कारणाने पृथ्वीवर क्षत्रियत्वाचा उच्छेद केला।
Word by Word
त्रिःthree times
त्रिः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/‘thrice’)
सप्त-कृत्वःseven times
सप्त-कृत्वः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्तन् + कृत्वस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, द्विगुसमासः; ‘seven times’
तत्-माताhis mother
तत्-माता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + माता/मातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘तस्य माता’
यत्because/that
यत्:
Hetu-dyotaka (हेतुद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रायः सम्बन्धसूचक (यत् = ‘because/when/that’), अत्र ‘यद्’ कारणार्थे
उरःchest
उरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
स्वम्her own
स्वम्:
Visheshaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण ‘own’ (उरः विशेषयति)
अताडयत्she struck/beat
अताडयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तावत्so long/thereupon
तावत्:
Kala-parimana (कालपरिमाण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (परिमाण/काल-पर्यन्त/‘so long/that much’)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartr-karana (कर्ता-करण/agent in instr.)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (पञ्चमी-अर्थे/ablatival adverb) ‘therefore/from that’
तुbut/indeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वय-निपातः)
क्षत्रम्kshatriya power/class
क्षत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (कर्मणि-प्रयोगे कर्तृवाच्य-सम्भवः; अत्र ‘क्षत्रम्’ विषयः)
उत्सादितम्was destroyed
उत्सादितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootउत् + सद् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘uprooted/destroyed’
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू/भुवि (प्रातिपदिक: भुवि/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन