Shloka 26
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः / जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः
Transliteration
dahyamānāṃ purīṃ dṛṣṭvā prāṇatrāṇaparāyaṇaḥ / jīvanāya jagāmāśu vītihotro bhayāturaḥ
Translation
जळत असलेली पुरी पाहून, प्राणरक्षणात तत्पर, भयाने व्याकुळ वीतिहोत्र जीव वाचविण्यासाठी त्वरेने निघून गेला.
Word by Word
दह्यमानाम्being burned
दह्यमानाम्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (Present passive participle), स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; meaning: being burned
पुरीम्the city
पुरीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (पूर्वकर्म/Absolutive)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; meaning: having seen
प्राणत्राणपरायणःintent on saving his life
प्राणत्राणपरायणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्राण + त्राण + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी/उपपदभाव: प्राणानां त्राणे परायणः—devoted to saving life)
जीवनायfor survival
जीवनाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-Dative)
TypeNoun
Rootजीवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
आशुquickly
आशु:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
वीतिहोत्रःVītihotra
वीतिहोत्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवीति + होत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
भयातुरःdistressed with fear
भयातुरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तृतीया-तत्पुरुष: भयेन आतुरः)