Shloka 17
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
ततः काले गते रामः समानां द्वादशावधौ / निवृत्तस्तपसः सख्या सहागादाश्रमं पितुः
Transliteration
tataḥ kāle gate rāmaḥ samānāṃ dvādaśāvadhau / nivṛttastapasaḥ sakhyā sahāgādāśramaṃ pituḥ
Translation
नंतर काळ लोटल्यावर, बारा वर्षांची मर्यादा पूर्ण होताच, राम तपस्येतून निवृत्त होऊन सख्यासह पित्याच्या आश्रमास गेला।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Apādāna-arthaka (अपादानार्थक)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे
कालेwhen the time
काले:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गतेhaving passed
गते:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध) ‘when (time) had passed’
रामःRāma (Paraśurāma)
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समानाम्of years
समानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of years’ (elliptic: वर्षाणाम्)
द्वादशावधौat the end of twelve (years)
द्वादशावधौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वादश+अवधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः द्वादश एव अवधिः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः) ‘at the limit of twelve’
निवृत्तःreturned
निवृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि+वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘returned/ceased’
तपसःfrom austerities
तपसः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘from austerity’ (ablatival sense via genitive)
सख्याwith a friend
सख्या:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘with a companion/friend’
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (comitative particle)
अगात्went
अगात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आश्रमम्to the hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन