Shloka 31
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि
Transliteration
yaṃ kāmaḥ krodha udvego bhayaṃ nāviśate kadā / vedasmṛtipurāṇeṣu saṃhitāsu ca bhāmini
Translation
हे भामिनि, ज्याला काम, क्रोध, उद्वेग आणि भय कधीही स्पर्श करत नाहीत—तो वेद, स्मृती, पुराणे आणि संहितांमध्ये प्रसिद्ध आहे।
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म—‘whom’ (refers to Vināyaka)
कामःdesire
कामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
उद्वेगःagitation/anxiety
उद्वेगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
भयम्fear
भयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय—निषेध
आविशतेenters/affects
आविशते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (विशते) उपसर्गः ‘आ-’
कदाever/at any time
कदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formअव्यय—प्रश्न/कालवाचक क्रियाविशेषण (when/ever)
वेदस्मृतिपुराणेषुin the Vedas, Smṛtis, and Purāṇas
वेदस्मृतिपुराणेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेद-स्मृति-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (वेदाः च स्मृतयः च पुराणानि च)
संहितासुin the Saṃhitās
संहितासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय—समुच्चय (conjunction)
भामिनिO radiant lady (address)
भामिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन