Shloka 15
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
अह नैवात्र तिष्ठामि यत्त्वया विमता विभो / पुत्राभ्यां सहिता यास्ये पितुः स्वस्य निकेतनम्
Transliteration
aha naivātra tiṣṭhāmi yattvayā vimatā vibho / putrābhyāṃ sahitā yāsye pituḥ svasya niketanam
Translation
हे विभो! तू मला नाकारलेस, म्हणून मी येथे राहणार नाही. मी दोन्ही पुत्रांसह पित्याच्या घरी जाईन.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तिष्ठामिI stay
तिष्ठामि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यत्because
यत्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय/यत्-शब्दः; हेत्वर्थे (because/for the reason that)
त्वयाby you
त्वया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
विमता(I am) dishonoured
विमता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootवि-मत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मन्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि/कर्मणि-प्रयोगानुसारः—‘disrespected/ill-regarded’
विभोO Lord
विभो:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
पुत्राभ्याम्with (my) two sons
पुत्राभ्याम्:
सह (Association/सह-योग)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
सहिताaccompanied
सहिता:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifies अहम्)
यास्येI shall go
यास्ये:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
पितुःof (my) father
पितुः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
स्वस्यone’s own
स्वस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifies निकेतनम्)
निकेतनम्abode, home
निकेतनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनिकेतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म