Shloka 35
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
विभुस्तथापीह निजंप्रभावं गोपायितुं लोकविधिं चकार / धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता
Transliteration
vibhustathāpīha nijaṃprabhāvaṃ gopāyituṃ lokavidhiṃ cakāra / dhanurddharaḥ śūratamo mahasvānsadagraṇīḥ saṃsadi tathyavaktā
Translation
तो सर्वसमर्थ असूनही येथे आपला निजप्रभाव गुप्त ठेवण्यासाठी लोकमर्यादा पाळली. तो धनुर्धर, अतिशय शूर, तेजस्वी, सत्पुरुषांचा अग्रणी आणि सभेत सत्य बोलणारा होता.
Word by Word
विभुःthe mighty one, the lord
विभुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; substantive noun
तथाthus
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb (प्रकारवाचक)
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात)
इहhere, in this world
इह:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; deictic adverb (देशवाचक)
निज-प्रभावम्his own power
निज-प्रभावम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निजस्य प्रभावः)
गोपायितुम्to conceal/protect
गोपायितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootगोपाय् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), purpose (प्रयोजनार्थ)
लोक-विधिम्the ordinance/order of the world
लोक-विधिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य विधिः)
चकारdid, performed
चकार:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धनुः-धरःbow-bearer
धनुः-धरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धनुः धरति इति)
शूरतमःmost valiant
शूरतमः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)
महस्वान्great, illustrious
महस्वान्:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमहस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्/वत्-प्रत्ययान्त adjective
सत्-अग्रणीःleader of the good
सत्-अग्रणीः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + अग्रणी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सताम् अग्रणीः)
संसदिin the assembly
संसदि:
अधिकरण (Adhikarana/Locus)
TypeNoun
Rootसंसद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; locative
तथ्य-वक्ताspeaker of truth
तथ्य-वक्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतथ्य (प्रातिपदिक) + वक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तथ्यस्य वक्ता)