Shloka 31
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
ज्वलदस्त्रयुगं तप्ता मेनिरे ऽस्योपसंयमम् / रामस्तदा वीक्ष्य जगत्प्रणाशं जगन्निवासोक्तमथास्मरत्तदा
Transliteration
jvaladastrayugaṃ taptā menire 'syopasaṃyamam / rāmastadā vīkṣya jagatpraṇāśaṃ jagannivāsoktamathāsmarattadā
Translation
जळत्या अस्त्रयुग्माने तापून सर्वांनी त्याचा उपसंहार व्हावा असे मानले. तेव्हा रामाने जगताचा नाश दिसताच जगन्निवासाचे वचन स्मरले.
Word by Word
jvalat-astra-yugamthe blazing pair of missiles
jvalat-astra-yugam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvalat (कृदन्त, √jval धातु) + astra (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (ज्वलद् अस्त्रयुगम्)
taptāḥheated/afflicted
taptāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottapta (कृदन्त, √tap धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
menirethey thought/considered
menire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootman (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, आत्मनेपद
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
upasaṃyamamwithdrawal/restraint
upasaṃyamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootupasaṃyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootīkṣ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund) उपसर्गपूर्वक (vi-)
jagat-praṇāśamdestruction of the world
jagat-praṇāśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + praṇāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (jagataḥ praṇāśaḥ)
jagat-nivāsa-uktamwhat was said by Jagannivāsa
jagat-nivāsa-uktam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + nivāsa (प्रातिपदिक) + ukta (कृदन्त, √vac धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगन्निवासेन उक्तम्)
athathen/thereupon
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
asmarathe remembered
asmarat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tadāat that time
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय